Pazar, Mart 29, 2026

Yazar ve sanatçıları gerçekten tanımak ister miyiz?

İbrahim Selim ve Sanat tarihçisi Yiğit Aydın'ın Youtube'da birlikte sundukları Eller Kadir Kıymet Bilmiyor serisini çok beğenerek izliyorum. Adını ve pek çok tablosunu bildiğimiz çok ünlü heykeltıraş ve ressamları anlatıyorlar. Dikkat ettim de neredeyse Van Gogh hariç hiçbir sanatçıyı tanımak istemem. Çünkü özel hayatlarında çoğu tam bir felaket. Hırsızdan tutun da katile, kendini beğenmişten manipülasyon ustasına kadar her şey var. Artık diyorum ki sadece ürettikleri muhteşem eserlerin hikayesine ve sanata katkılarına odaklayanım yeter.
Aynı şey yazarlar için de geçerli. Ne zaman bir yazarı derinlemesine tanımak istesem bir şeyi beni itiyor. Ya siyasi görüşü ya kadınlara karşı tavırları ya kendini beğenmişlikleri.... Ben en iyisi romanlarını okuyup fazla sorgulamayayım diyorum. Yoksa okuyacak kimse bulamayacağım. Örneğin Louis Ferdinand Celine: Gecenin Sonuna Yolculuk adlı kitabını çok sevmiştim. Ancak kendisinin Nazilerle iş birliği yaptığı iddia ediliyor.  Yada Açlık adlı muhteşem romanı yazan Knut Hamsun hakkında da böyle iddialar var. Ülkemizden Peyami Safa'nın otoriter devlet anlayışını savunduğunu biliyoruz hatta Nazım Hikmet'in arkadaşıyken zamanla başka bir çizgiye geçip gerici olduğunu. Ama Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'na ne demeli? Orhan Pamuk da son zamanlarda Masumiyet Müzesi dizisiyle yeniden konuşulmaya başlandı. Yeni Hayat romanı hariç okuduğum tüm romanlarını sevdim; Cevdet Bey ve Oğulları, Benim Adım Kırmızı, Masumiyet Müzesi, Kafamda Bir Tuhaflık, İstanbul gibi... Görüşlerini de yazdıklarını da eleştirebiliriz. Ya da hiç tanımaya çalışmayıp sadece okuyabiliriz. Bazen okuduğum yazarları sadece nasıl bir çevrede büyümüş nasıl biriymiş de bunu yazmış diye merak edip bakıyorum. Kimileri kendi hayatlarından çok alıntı yapıyorlar çünkü.
Yıllar önce ünlü bir şairin imza günlerinde hep genç kızlara aşırı ilgi gösterdiğini ve adının çıktığını duymuştum. Bazı kişiler ünlü olmayı da kaldıramıyor maalesef. 
Sanatçının sadece yapıtlarıyla ilgilenmek, kişiliğini pek de kurcalamamak gerek diye düşünüyorum. Ama burada kırmızı çizgim var tabi; katil veya tacizci olmayacak. Bunu söylemeye gerek yok. Kimseye zarar vermemiş olmalı. Onun dışında karakterine ve dünya görüşüne takılmamak gerek yoksa okuyacak kitap bulmakta zorlanacağız diye düşünüyorum. 

Hiç yorum yok: